Sự khác biệt cơ bản giữa lãnh đạo và quản lý đã được nhà khoa học Nga nổi tiếng A.I. Prigozhin chỉ ra rất chính xác khi ông nói rằng: “Lãnh đạo không hẳn là một vị trí, mà là một thái độ”.
Điều làm nên sự khác biệt giữa một nhà lãnh đạo và những người khác trước hết không phải là chức vụ, mà là thái độ đặc biệt (mang tính xây dựng, sáng tạo, thậm chí mang tính cá nhân) đối với các mục tiêu, nhiệm vụ của tổ chức hoặc bất kỳ tình huống nào khác trong đó.
Cách hiểu này về nhà lãnh đạo cho phép chúng ta xác định 3 thành phần chính của năng lực lãnh đạo:
? Tầm nhìn của nhà lãnh đạo về mục tiêu chung;
? Khát khao của nhà lãnh đạo trong việc đạt được mục tiêu đã đề ra;
? Khả năng của nhà lãnh đạo trong việc huy động mọi người để đạt được mục tiêu đó.
Lãnh đạo, về bản chất, là một trong những yếu tố hình thành hệ thống cho tổ chức, đảm bảo sự liên kết tự nguyện và khai phá tiềm năng của một nhóm người để đạt được mục tiêu chung. Đồng thời, chúng tôi tin rằng tố chất lãnh đạo có thể được phát triển ở mỗi người.
Các thành phần của lãnh đạo cho phép xây dựng 3 yếu tố cơ bản của mô hình lãnh đạo dựa trên giá trị và mục tiêu:
? Giá trị, tức là sự tồn tại của nhu cầu nội tại ở nhà lãnh đạo về sự phát triển hoặc tự khẳng định mình trong khuôn khổ một giá trị cụ thể.
? Mục tiêu, tức là tầm nhìn của nhà lãnh đạo (dựa trên các giá trị nội tại của họ) về một mục tiêu quy mô lớn của riêng mình, được điều chỉnh hài hòa với các mục tiêu của tổ chức.
Nhờ quy mô của mình, mục tiêu như vậy cho phép bao quát các mục tiêu tiềm năng của tất cả những người đi theo, điều mà cuối cùng là cơ sở để thỏa mãn nhu cầu không chỉ của bản thân nhà lãnh đạo mà còn của tất cả những người đi theo họ. Và đây là yếu tố quyết định động lực của những người cấp dưới.
? Công cụ gắn kết, tức là việc nhà lãnh đạo sở hữu một bộ công cụ hiệu quả để thu hút nhân viên vào các hoạt động chung nhằm đạt được mục tiêu chung.
Tất cả các yếu tố của mô hình đều có mối liên hệ mật thiết với nhau và năng lực lãnh đạo chỉ được đảm bảo khi có sự thống nhất rõ ràng giữa các yếu tố đó. Nếu thiếu bất kỳ yếu tố nào, việc lãnh đạo là không thể.
Mô hình lãnh đạo dựa trên giá trị và mục tiêu trả lời cho hai câu hỏi chính: “Nhà lãnh đạo được sinh ra/hình thành như thế nào?” và “Điều gì thúc đẩy nhà lãnh đạo dẫn dắt những người khác đi theo mình?”. Những câu trả lời cho các câu hỏi này cho phép tạo ra các nhà lãnh đạo trong bất kỳ tổ chức nào.