Nếu hỏi bất kỳ ai câu hỏi “An toàn lao động bắt đầu từ đâu?”, chắc chắn bạn sẽ nghe thấy câu trả lời: “Từ buổi hướng dẫn”. Bởi vì chính từ buổi hướng dẫn ban đầu mà quá trình tiếp nhận công việc tại bất kỳ tổ chức nào cũng bắt đầu.
Đúng vậy, luật pháp đã quy định việc bắt buộc phải hướng dẫn cho người lao động. Nhưng khía cạnh tâm lý của việc thực hiện các buổi hướng dẫn lại đóng một vai trò vô cùng quan trọng.
Rất thường xuyên xảy ra tình trạng người lao động được hướng dẫn nhưng họ hầu như không học được điều gì mới. Chính vì vậy, các buổi hướng dẫn thường bị coi là một thủ tục hình thức, một nghi lễ không thể thiếu để bắt đầu công việc hoặc nhận chức.
Một trong những nguyên nhân của tình trạng này là các chuyên gia HSE thường vội vàng và giữ quan điểm rằng nhất định phải hướng dẫn cho người lao động một cái gì đó. Logic rất đơn giản: không có hướng dẫn – nếu xảy ra tai nạn, một cuộc điều tra nghiêm trọng sẽ bắt đầu.
Và việc trút bỏ trách nhiệm sẽ dễ dàng hơn nhiều bằng cách viện dẫn rằng đã có chữ ký của người lao động, lỗi là do chính họ.
Trên thực tế, việc hướng dẫn là cần thiết để người lao động hiểu được hành động của mình có thể ảnh hưởng như thế nào đến những gì đang diễn ra xung quanh và có thể đánh giá rủi ro trong công việc của mình một cách kịp thời.
Và để làm được điều này, việc nâng cao chất lượng và sự thú vị của buổi hướng dẫn là rất quan trọng.
Một trong những cách để tạo nên một buổi hướng dẫn chất lượng chính là nội dung của nó. Một bài hướng dẫn được viết hoàn toàn theo các văn bản quy phạm pháp luật, chứa đựng vô số thuật ngữ kỹ thuật và mô tả chi tiết các quy trình chỉ gây ra một mong muốn duy nhất cho người lao động – đó là đi ngủ.
Buổi hướng dẫn không có nhiệm vụ dạy họ các yêu cầu chuyên môn của nghề nghiệp. Người lao động vốn đã hiểu cách thực hiện công việc rồi.
Điều chúng ta cần là người lao động thực hiện công việc của mình một cách an toàn.
Vì vậy, khi xây dựng nội dung hướng dẫn, cần nói rõ về mối quan hệ nhân quả giữa hành động của người lao động (hoặc sự thiếu hành động của họ) và những gì có thể xảy ra cũng như xảy ra như thế nào.
Yếu tố thứ hai và cũng không kém phần quan trọng là cách chuyên gia thực hiện buổi hướng dẫn. Việc có một giọng nói lưu loát và chuyên nghiệp sẽ giúp việc truyền đạt thông tin trở nên dễ dàng hơn nhiều.
Nếu chính chuyên gia HSE không nắm vững thông tin, đọc theo giấy, liên tục bị phân tâm và bỏ qua cả những đoạn văn bản hướng dẫn, thì người lao động khi mới bắt đầu làm việc sẽ có ấn tượng rằng “Ở đây chẳng ai quan tâm đến HSE cả” … Dù nghe có vẻ buồn nhưng đó là sự thật.
Ngược lại, nếu chuyên gia HSE thực sự quan tâm đến việc hoàn thành nhiệm vụ của mình, họ có thể dễ dàng thuyết phục ngay cả những người hoài nghi nhất về các vấn đề HSE.
Tuy nhiên, dù buổi hướng dẫn có thú vị đến đâu, thời gian trôi qua và kiến thức cũng sẽ dần mai một. Đó là lý do tại sao luật pháp quy định việc tổ chức các buổi hướng dẫn định kỳ.
Theo thống kê tai nạn lao động thế giới, có 2 nhóm đối tượng người lao động mà việc hướng dẫn định kỳ là cực kỳ quan trọng.
Nhóm thứ nhất là những người lao động lớn tuổi hoặc những người đã làm việc lâu năm tại công ty. Quy tắc ngầm của họ là: “Tôi đã làm thế này cả trăm lần rồi mà có sao đâu”. Trong lịch sử tai nạn của những công nhân này, mối nguy hiểm lớn nhất nằm ở việc họ đã quá quen với các yếu tố nguy hiểm hiện hữu tại nơi làm việc.
Nhóm thứ hai là những người lao động trẻ. Nhân viên trẻ vẫn chưa hiểu hết về thiết bị và quy trình.
Nhìn chung, việc tổ chức các buổi hướng dẫn định kỳ nhằm mục đích “thức tỉnh” con người, một lần nữa nhắc nhở họ rằng họ đang làm việc trong một môi trường sản xuất nguy hiểm và tai nạn có thể xảy ra bất cứ lúc nào nếu họ không chú ý. Điều quan trọng là phải tiếp cận vấn đề này một cách có trách nhiệm và thấu hiểu đặc điểm tiếp nhận thông tin của người lao động.