OTEKO: Hệ thống cảnh báo sớm, bảo vệ và ứng phó trước các mối đe dọa mới

Các cơ sở hạ tầng cảng biển và giao thông vận tải - logistics quy mô lớn thường tập trung trên cùng một mặt bằng các khu bồn bể chứa, hệ thống thiết bị công nghệ phức tạp, trạm năng lượng cùng số lượng lớn nhân sự. Trong bối cảnh hiện nay, các biện pháp an toàn công nghiệp và phòng thủ dân sự truyền thống đã không còn đủ: các doanh nghiệp đang phải đối mặt với nguy cơ can thiệp từ bên thứ ba và thiết bị bay không người lái (UAV). Điều này không chỉ mang lại rủi ro thiệt hại trực tiếp mà còn kéo theo nguy cơ sự cố thứ cấp, mảnh vỡ rơi, mất liên lạc, tâm lý hoảng loạn trong nhân viên và việc dừng thiết bị đột ngột. Dựa trên nguyên tắc “những giải pháp đơn giản nhất lại là những giải pháp hiệu quả nhất”, Giám đốc Ban An toàn sản xuất và Bảo hộ lao động của OTEKO Vladimir Stepanov sẽ phân tích cấu trúc hệ thống cảnh báo sớm, bảo vệ và ứng phó thông qua ví dụ thực tế tại hai cảng biển trên bán đảo Taman.

Quy chuẩn hóa, phân vùng và kích hoạt cảnh báo “bằng một nút bấm”

Diện tích rộng lớn của các cảng đòi hỏi phải chia khu vực thành hơn 14 phân vùng và chuyển những nhân viên không trực tiếp tham gia vào quy trình sản xuất vào vành đai an toàn. Quy trình hành động được quy định rõ qua bốn cấp độ tín hiệu: chế độ bình thường, chú ý cao độ kèm theo giảm tốc độ các hoạt động công nghệ, lập tức di chuyển vào hầm trú ẩn đồng thời dừng toàn bộ công việc và phương tiện giao thông, cuối cùng là tín hiệu báo an.

Để loại trừ việc mất thời gian trong tình huống căng thẳng, bộ phận CNTT đã tích hợp tất cả các kênh truyền thông vào một hệ thống duy nhất. Khi ban bố tín hiệu cấp độ ba, điều độ viên trưởng chỉ cần nhấn một nút để kích hoạt đồng thời còi báo động, gửi tin nhắn SMS qua nhà mạng, tin nhắn trên các ứng dụng nhắn tin, email và thông báo trên màn hình khóa máy tính. Do nền đất thịt pha sét của bán đảo Taman làm suy giảm âm thanh và sóng vô tuyến, đồng thời liên lạc có thể bị gián đoạn, hệ thống cảnh báo đã được dự phòng bằng các biện pháp vật lý: công ty mua thêm còi báo động quay tay và lắp đặt đèn tín hiệu màu đỏ tại các cổng vào nhằm cấm truy cập vào khu vực trong thời gian có báo động. Ngoài ra, nhật ký tín hiệu và việc thu thập dữ liệu từ những người phụ trách về số lượng nhân sự trong từng hầm trú ẩn cũng đã được số hóa.

Bảo vệ con người: từ kết cấu hầm trú ẩn đến việc khắc phục tính tò mò

Do pháp luật hiện hành chưa có các tiêu chuẩn sẵn có cho hầm trú ẩn di động trên mặt đất chống mảnh văng, các chuyên gia của công ty đã tự tiến hành thẩm định kết cấu về độ dày bê tông và cốt thép. Họ đã lựa chọn các mô-đun bê tông cốt thép đúc nguyên khối: khác với các loại lắp ghép tương tự, chúng có thể được lắp đặt nhanh chóng trực tiếp từ xe rơ-moóc sàn thấp. Để triệt tiêu động năng của các mảnh văng sát thương, hầm trú ẩn được bao bọc bởi các bao tải lớn (big-bag) chứa cát và phủ lưới bảo vệ bao khỏi bị mục rách dưới tác động của tia cực tím. Bên trong, tường được ốp tấm OSB để tạo cảm giác thoải mái về mặt tâm lý và không gian được trang bị nước uống, thiết bị điều hòa không khí, cáng cứu thương cùng túi sơ cứu.

Các túi sơ cứu được công ty tự trang bị sau khi đào tạo các chuyên gia của ban về y học chiến thuật, đồng thời khóa học sơ cấp cứu tiêu chuẩn 16 giờ đã được thiết kế lại thành khóa học cấp tốc thực hành, tập trung vào kỹ năng cầm máu, hồi sức cấp cứu, sơ tán và trấn an tâm lý hoảng loạn. Trong mỗi ca làm việc và mỗi tổ đội đều có ít nhất hai nhân viên được đào tạo, mũ bảo hộ của họ được dán nhãn nhận diện đặc biệt.

Một vấn đề nghiêm trọng trong giai đoạn đầu là sự tò mò của con người: khi có báo động, một số công nhân đã đi ra ngoài để xem chuyện gì đang xảy ra thay vì di chuyển vào hầm trú ẩn. Bên cạnh việc cập nhật chương trình huấn luyện an toàn đầu vào và phát sóng tại nhà ăn loạt video ngắn do chính nhân viên thực hiện, hiệu quả then chốt đến từ sự vào cuộc của đội ngũ quản lý trực tiếp. Trưởng các bộ phận đã chuyển các buổi họp giao ca và đào tạo ngắn vào ngay bên trong hầm trú ẩn, trực tiếp dẫn các tổ đội vào đó và hướng dẫn quy tắc hành động. Ở cấp lãnh đạo cao nhất, công ty đã thành lập Trung tâm Quản lý Khủng hoảng để đánh giá hành động của nhân viên từ sở chỉ huy kiên cố và điều chỉnh kịch bản ứng phó.

Các giải pháp kỹ thuật nhằm khoanh vùng sự cố khẩn cấp và chữa cháy

Bài trình bày đi sâu vào kinh nghiệm hiện đại hóa kỹ thuật đối với các phương tiện chữa cháy và cứu nạn cứu hộ bằng chính lực lượng tại chỗ và bộ phận kỹ thuật của công ty:

• Tăng tốc độ phun bọt chữa cháy. Khi dập lửa tại khu bồn bể chứa, tốc độ nạp chất tạo bọt vào các bồn định lượng là yếu tố sống còn. Trước đây, việc tiếp nạp cho các trạm chữa cháy cố định mất hai giờ, làm giảm hiệu quả dập lửa. Việc mua sắm các máy bơm dòng chảy tầng và tăng đường kính đường ống đã rút ngắn quá trình này từ hai giờ xuống còn 15 phút.
• Bảo vệ hệ thống cấp nước khỏi sụt áp. Việc vận hành đồng thời tới 26 xe chữa cháy gây ra hiện tượng tiêu thụ nước đột ngột trên mạng lưới. Để duy trì áp lực, công ty đã tận dụng các bồn chứa đang trống làm nguồn dự trữ nước, phân bổ lượng dự trữ chất tạo bọt gấp năm lần tại các khu vực được bảo vệ, đồng thời tại các cầu cảng đã triển khai phương án bơm nước biển vào mạng lưới đường ống trên bờ bằng chính tàu kéo của mình.
• Hoán cải thiết bị. Xe tưới nước rửa đường được chuyển đổi thành bồn chứa di động có dung tích 10 mét khối chất tạo bọt, còn xe bơm bê tông xây dựng nhờ thiết bị gắn kèm có thể tháo lắp trong nửa giờ đã được biến thành xe nâng phun bọt chữa cháy thứ ba, với 38 vị trí mặt bằng đã được chuẩn bị sẵn để triển khai.
• Trang bị dụng cụ làm việc trong vùng nguy hiểm. Để khắc phục rò rỉ trên các đường ống bị mảnh văng đâm thủng, đội ngũ đã chế tạo các đai ốp có bản lề chống cháy phụt dạng đuốc và cần giữ từ xa, cho phép đóng chốt gỗ bịt lỗ thủng chỉ bằng một nhát búa từ khoảng cách an toàn. Để đóng các van cổng khi hệ thống tự động gặp sự cố trong điều kiện nhiệt độ cao gay gắt — khi thao tác bằng tay đòi hỏi phải quay vô lăng tới 400 vòng — các kỹ sư đã chế tạo đầu khẩu chuyên dụng gắn vào súng siết bu lông để vặn van.

Về các giải pháp triển vọng, công ty đang thử nghiệm trợ lý AI cục bộ hỗ trợ điều độ viên tự động tổng hợp dữ liệu từ cảm biến và camera, cũng như các thiết bị tạo bọt áp lực cao di động tích hợp bộ khoan trích nóng vào đường ống đang có áp lực để chữa cháy dưới lớp chất lỏng.

Những nội dung chính từ phần trình bày này

• Làm thế nào để xây dựng hệ thống cảnh báo nhân sự đa kênh “bằng một nút bấm” và khắc phục hiện tượng suy hao tín hiệu trên địa hình phức tạp?
• Cần dựa vào những tiêu chí nào để lựa chọn, gia cố và trang bị cho các hầm trú ẩn di động trên mặt đất khi không có công trình ngầm?
• Làm sao để tái cấu trúc khóa học sơ cấp cứu có lồng ghép kỹ năng y học chiến thuật và hỗ trợ tâm lý?
• Làm thế nào để thông qua đội ngũ quản lý trực tiếp khắc phục tính tò mò của người lao động và thiết lập kỷ luật khi sơ tán vào hầm trú ẩn?
• Làm sao áp dụng các giải pháp kỹ thuật đơn giản để rút ngắn thời gian chuẩn bị phun bọt chữa cháy từ hai giờ xuống 15 phút, ngăn ngừa sụt áp nước và đảm bảo an toàn khi khóa cô lập các đường ống bị hư hỏng?