Đại sứ dự án HSE DAYS Serik Mazhkenov ra mắt cuốn sách mới

Thưa ông Serik Abzalovich, cuốn sách đầu tiên của ông có tựa đề “An toàn lao động: Nhiệm vụ khả thi”, được xuất bản trong khuôn khổ dự án HSE DAYS, đã nhận được những phản hồi rất tích cực từ các đồng nghiệp. Gần đây, nhân dịp chuẩn bị kỷ niệm ngày thành lập dự án HSE DAYS, cuốn sách thứ hai của ông – “Sứ mệnh con người: Các thuật toán tìm kiếm và hiện thực hóa” – đã chính thức ra mắt. Ông có thể chia sẻ ý tưởng viết cuốn sách này ra đời như thế nào, nội dung chính là gì và nó sẽ mang lại giá trị gì cho các đồng nghiệp của chúng ta không?

Cảm ơn những lời tốt đẹp của bạn. Tôi rất vui khi cuốn sách đầu tiên được các đồng nghiệp đón nhận. Tôi tin chắc rằng cuốn sách thứ hai này cũng sẽ rất thú vị và hữu ích cho tất cả mọi người.

Như bạn đã biết, tôi đã gắn bó khá lâu – hơn 25 năm – với các vấn đề xây dựng hệ thống quản lý an toàn và vệ sinh lao động hiệu quả, phát triển năng lực lãnh đạo và xây dựng văn hóa an toàn. Trong quá trình làm việc, tôi nhận thấy rằng hiện nay các bộ phận an toàn lao động, quản lý sản xuất và nhân sự thực chất đang cùng giải quyết một bài toán chung: làm thế nào để người lao động trong tổ chức trở thành một chủ thể có ý thức và gắn kết thực sự vào quá trình làm việc. Chỉ có điều ở mỗi bộ phận, phương thức giải quyết bài toán này được gọi bằng những cái tên khác nhau: trong an toàn lao động, đó là phát triển văn hóa an toàn; ở bộ phận sản xuất, đó là quản trị hiệu suất và văn hóa chất lượng; còn ở bộ phận nhân sự, đó là quản trị nhân tài. Ngày nay, ai cũng hiểu rằng trong bộ ba của hoạt động sản xuất (thiết bị – quy trình – con người), chính con người là mắt xích quan trọng nhất quyết định sự thành công chung của toàn bộ tổ chức.

Để chứng minh cho nhận định này, tôi xin dẫn lại quan điểm của nhà kinh tế học nổi tiếng người Nga, Giáo sư N.A. Volgin. Ông cho rằng chính định hướng phát triển tiềm năng lao động nội tại đã từng đưa Nhật Bản thoát khỏi cuộc khủng hoảng sâu sắc nhất sau chiến tranh, và sau đó vươn lên hàng ngũ những nền kinh tế hàng đầu thế giới: “kỳ tích” Nhật Bản không phải do công nghệ cao, máy móc tự động hay robot tạo nên, mà chính là nhờ những con người đã sáng tạo ra chúng.

Việc bộ phận an toàn lao động là nơi đầu tiên chú ý đến sự cần thiết và tầm quan trọng của việc con người tham gia một cách có ý thức vào hoạt động lao động là điều hoàn toàn tự nhiên – cũng giống như câu nói “nhà hát bắt đầu từ nơi treo áo”, bất kỳ tổ chức nào cũng có thể được đánh giá một cách dễ dàng và rõ ràng thông qua thái độ của nhân viên đối với các vấn đề an toàn lao động. Đây là một chỉ số đơn giản và trực quan về năng lực quản trị của bất kỳ công ty nào, phản ánh hiệu quả vận hành của tổ chức đó.

Câu hỏi đặt ra là làm thế nào để đạt được sự chủ động nhận thức và gắn kết của từng nhân viên vào mục tiêu chung? Cần phải làm gì để đạt được điều đó? Đâu là những giải pháp khả thi?

Lý thuyết hệ thống đã trở thành phương pháp tiếp cận phổ quát để giải quyết vấn đề này. Mục tiêu chính của lý thuyết hệ thống là khám phá các nguyên tắc vận hành cơ bản của các hệ thống có bản chất khác nhau và tìm ra các quy luật phát triển của chúng. Theo nghĩa này, cả con người và tổ chức đều là những hệ thống. Đặc tính quan trọng nhất của bất kỳ hệ thống nào chính là sứ mệnh (mục đích tồn tại) của nó, tức là nó được sinh ra để làm gì và những mục tiêu, nhiệm vụ nào nó cần giải quyết. Việc một hệ thống thực hiện đúng sứ mệnh của mình sẽ đảm bảo hiệu suất hoạt động tối đa. Từ đó suy ra rằng, con người chỉ có thể đạt được hiệu quả cao nhất trong quá trình lao động khi họ hiện thực hóa được tiềm năng của bản thân. Điều này giúp họ tìm thấy điểm tựa nội tâm, định hình cuộc sống, làm cho cuộc sống trở nên có ý thức và có mục đích rõ ràng. Làm sao để nhận biết một người như vậy? Rất đơn giản – họ không chỉ đơn thuần là đi làm, mà họ đang sống với đam mê của mình.

Khi đó sẽ nảy sinh một số câu hỏi: bằng cách nào con người có thể tìm thấy sứ mệnh của mình, và sau đó làm thế nào để xây dựng mối quan hệ hiệu quả với tổ chức?

Để giúp mỗi người tìm ra sứ mệnh của bản thân, cuốn sách đã mô tả một thuật toán từng bước nhằm khám phá nó, hướng tới việc xác định tuần tự các giá trị, sứ mệnh, tầm nhìn (ước mơ) và mục tiêu của một người. Chính trình tự xác định các đặc điểm cốt lõi này sẽ giúp con người khám phá ra sứ mệnh và tài năng thực sự của mình.

Tiếp theo, để hiện thực hóa sứ mệnh đó, con người thường cần những nguồn lực và cơ hội nhất định mà họ có thể nhận được từ tổ chức. Muốn vậy, họ phải xây dựng mối quan hệ hiệu quả với tổ chức theo cách sau đây:

1. Mỗi người đều có một sứ mệnh và mục tiêu trong cuộc sống (càng mang tính tổng thể, lớn lao thì càng tốt)
2. Tổ chức cũng có những mục tiêu và nhiệm vụ riêng.
3. Để nhận được tối đa nguồn lực và cơ hội, cá nhân phải điều chỉnh các mục tiêu và nhiệm vụ của mình sao cho đồng điệu với mục tiêu và nhiệm vụ của tổ chức. Rõ ràng là khi nỗ lực thực hiện tốt nhất các mục tiêu và nhiệm vụ của tổ chức, người đó thực chất đang đảm bảo việc đạt được các mục tiêu cá nhân của mình một cách hiệu quả.
4. Sự hài hòa trong mối quan hệ giữa nhân viên và tổ chức sẽ tạo ra sự gắn kết có ý thức của nhân viên vào công việc, hình thành nền tảng văn hóa doanh nghiệp cần thiết và đảm bảo năng suất lao động cao.

Sự đồng điệu về lợi ích giữa các bên trong bối cảnh quản trị nhân sự được mô tả qua thuật toán IMAGO, còn khi áp dụng vào lĩnh vực an toàn lao động thì đó là thuật toán PSOBT – hệ thống an toàn lao động chủ động cá nhân.

Góc nhìn này về mối quan hệ giữa các bên mở ra một cách hiểu mới về bản chất của tổ chức và hoạt động kinh doanh. Hóa ra, ý nghĩa thực sự hay cao cả nhất trong hoạt động của bất kỳ tổ chức nào không nằm ở việc kiểm soát toàn diện và quản lý nhân sự một cách cứng nhắc, mà là tìm kiếm những người đồng chí hướng dựa trên các giá trị và mục tiêu chung, gắn kết họ lại và hỗ trợ từng người phát huy tối đa tiềm năng của mình. Khi đó, việc hoàn thành kế hoạch sản xuất, đạt được mức chất lượng, hiệu suất và an toàn lao động đề ra sẽ trở thành kết quả tất yếu đi kèm với khát vọng tự khẳng định và phát triển bản thân của mỗi nhân viên trong tổ chức. Thực chất, điều này đồng nghĩa với việc từ bỏ mô hình cũ trong mối quan hệ giữa tổ chức và con người – vốn được xây dựng như mối quan hệ giữa “hệ thống – công cụ lao động” – để chuyển sang mô hình mới: “hệ thống – hệ thống”. Theo quan điểm của tôi, những tổ chức khoa học và nghiên cứu thành công, cũng như các tổ chức được xây dựng theo nguyên tắc Ngọc lam (Teal) và nguyên tắc lượng tử, là những mô hình gần gũi nhất với kiểu quan hệ này. Chẳng hạn, trong các tổ chức được xây dựng dựa trên ý tưởng tiếp cận lượng tử, mỗi nhân viên được xem như một cá thể lượng tử không chỉ sở hữu những kỹ năng và năng lực nhất định, mà quan trọng nhất là có tiềm năng để tiếp tục phát triển hơn nữa. Chính tại những tổ chức như vậy, mỗi nhân viên đều tự giác và chủ động đóng góp những thế mạnh tốt nhất của bản thân vào việc đạt được các mục tiêu chung.

Vậy một câu hỏi tự nhiên được đặt ra là: người lãnh đạo tổ chức sau khi đọc xong cuốn sách và được truyền cảm hứng, muốn áp dụng triết lý mới này vào thực tiễn thì nên làm gì? Bước đầu tiên họ cần thực hiện là gì?

Cách đặt câu hỏi rất xác đáng! Thứ nhất, sáng kiến trước hết phải xuất phát từ chính người đứng đầu tổ chức. Thứ hai, người lãnh đạo cần xây dựng một đội ngũ những người đồng chí hướng từ chính các đồng nghiệp của mình, và cùng họ vạch ra chương trình chuyển đổi tiếp theo trong tổ chức. Nếu có bất kỳ câu hỏi nào phát sinh liên quan đến việc xây dựng hoặc triển khai chương trình, chúng tôi luôn sẵn sàng hỗ trợ và tư vấn khi cần thiết. Thứ ba, triển khai chương trình đã đề ra trong nội bộ tổ chức của mình. Ở bước này, điều quan trọng là phải truyền tải cho từng nhân viên hiểu rằng trong quá trình này không có ai là người thua cuộc; mục tiêu của chương trình là giúp mỗi nhân viên tìm ra điểm mạnh của mình và bắt đầu phát huy chúng. Việc sở hữu một tập thể nơi thế mạnh của từng thành viên đều được phát huy sẽ làm tăng gấp bội tiềm năng lao động của bất kỳ tổ chức nào, đồng thời tạo ra lợi thế cạnh tranh độc nhất mà không đối thủ nào có thể nhân bản bằng cách sao chép hay bắt chước đơn thuần.

Thưa ông Serik Abzalovich, những điều ông vừa chia sẻ thực sự rất ấn tượng và truyền cảm hứng! Cảm ơn ông vì câu trả lời vô cùng sâu sắc. Để khép lại cuộc trò chuyện của chúng ta, ông có lời chúc nào muốn gửi tới những người tham gia HSE DAYS không?

Ngày nay, thế giới đang diễn ra những quá trình biến đổi quy mô lớn, tác động sâu sắc không chỉ đến xã hội và các tổ chức, mà còn đến từng cá nhân. Chúng ta cần phải sẵn sàng trước tất cả những thay đổi và thách thức đó. Rõ ràng chúng ta không thể tái cấu trúc và thực hiện những chuyển đổi cần thiết chỉ trong chớp mắt, nhưng ngay từ bây giờ, những việc cần làm và hướng đi phía trước đã trở nên rõ ràng. Đó là tương lai của chúng ta và chúng ta phải chuẩn bị cho nó ngay từ hôm nay.

Tôi muốn chúc mỗi thành viên tham gia dự án gặt hái được nhiều thành công trong việc chinh phục các mục tiêu và nhiệm vụ đã đề ra vì sự nghiệp chung của chúng ta – bảo vệ tính mạng và sức khỏe của người lao động tại nơi làm việc. Diễn đàn HSE DAYS của chúng ta mang đến những cơ hội tuyệt vời để thảo luận và thúc đẩy các ý tưởng đa dạng nhằm nâng cao mức độ an toàn cho người lao động, cũng như khai mở tiềm năng con người.

Xin chúc tất cả các đồng nghiệp dồi dào sức khỏe, hạnh phúc và thành công trong sự nghiệp quan trọng của chúng ta.